اسکیزوفرنی

تعریف

اسکیزوفرنی، اختلالی است که مشخصه آن آشفتگی در تفکر، هیجان و رفتار است. تفکر مختل که در آن افکار و اندیشه ها ارتباط منطقی و معنی دار با هم ندارند؛ ادراک و توجه ناقص هستند، ابراز هیجانی یا وجود ندارد یا به شکل نامناسب وجود دارد، آشفتگی هایی در حرکت و رفتار وجود دارد و سرووضع بیماران ژولیده و به هم ریخته است. بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است از مردم و زندگی روزمره کناره گیری کنند و اغلب به زندگی همراه با افکار عجیب و غریب (هذیان ها) و توهم هایشان روی بیاورند.

شیوع

اسکیزوفرنی یکی از شدیدترین آسیب های روانی است، میزان شیوع آن در طول عمر کمتر از یک درصد می باشد و در بین زنان و مردان تقریبا به یک اندازه مشاهده شده است. اسکیزوفرنی گاهی از کودکی شروع می شود، اما معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی پدیدار می گردد و معمولا مردان در مقایسه با زنان در سنین پایین تر دچار آن می شوند.

علائم

علائم اسکیزوفرنی گسترده هستند وبیماران در هردوره برخی از این علائم را نشان میدهند. در عین حال هیچ علامت ضروری و واحدی برای تشخیص اسکیزوفرنی نیاز نیست و بیماران مبتلا می توانند تا حدود زیادی با هم متفاوت باشند. به طور کلی اسکیزوفرنی دارای ۳ دسته علائم به شرح زیر است:

الف: علائم مثبت که شامل هذیان ها و توهم ها می باشد.

ب: علائم منفی شامل:

  • بی ارادگی(کمبود انرژی و بی علاقگی به فعالیت های روزمره)
  • ناتوانی گویایی(گفتار اندک و نامناسب، محتوی ضعیف و ناکافی)
  • فقدان احساس لذت(نبود علاقه یا کاهش تجربه لذت و خوشی)
  • افت عاطفی (فقدان هرگونه پاسخ هیجانی نسبت به محرک های مختلف)
  • بی تفاوتی اجتماعی(مهارت های اجتماعی ضعیف، دوستان کم، علایق مشترک اندک و…)

ج: علائم آشفته که شامل رفتار آشفته(بی قراری، پوشیدن لباس های غیرعادی، رفتار احمقانه، جمع آوری چیزهای به درد نخور و…) و گفتار آشفته(مشکل در منظم کردن افکار و حرف زدن به شیوه ای که مخاطب متوجه گفتار نمی شود) می باشد.

انواع اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی با توجه به نوع علائم بیمار، انواع مختلفی دارد که شایعترین آن ها به شرح زیر است:

۱-اسکیزوفرنی آشفته: مشخصه اصلی آن گفتار آشفته است که معمولا مخاطب نمی تواند آن را بفهمد. بیمار ممکن است گسیخته و نامفهوم حرف بزند، واژه هایی با تلفظ مشابه را سرهم کند، در گفتارش مسخره بازی و خنده وجود داشته باشد، دچار افت عاطفی یا تغییرات مداوم هیجانی باشد، به طور کلی رفتار بیمار آشفته و بی هدف است.

۲-اسکیزوفرنی کاتاتونیک: این بیماران نوعا بین بی حرکتی و تهییج شدید تغییر حالت میدهند. در یکسو این بیماران ممکن است حرکات و حالات پی در پی و پیچده ای از حرکت انگشتان، دست و بازو داشته باشند که اغلب به شکل هدفمند بوده و ایما و اشاره می کنند و از سوی دیگر دچار نوعی حالت بی حرکتی مداوم باشند؛ بیماران حالات بدنی غیرعادی به خود می گیرند و برای مدتی بسیار طولانی به همان حالت می مانند.

۳- اسکیزوفرنی پارانویایی: این بیماران اغلب دچار هذیان هستند و هذیان های گزند و آسیب در بین آن ها شایع تر است. هذیان بزرگ منشی و احساسات اغراق آمیز در مورد هویت، قدرت و دانش خود نیز ممکن است داشته باشند. توهم های شنیداری با این هذیان ها همراه هستند.

 

علل اسکیزوفرنی

علل زیست‌شناسی عصبی: وجود نقص در برخی نواحی مغز از جمله دستگاه لیمبیک، قشر پیشانی، مخچه و عقده‌های قاعده‌ای، می‌تواند در اسکیزوفرنی دخالت داشته باشندفعالیت بسیار زیاد دوپامنیرژیک، باعث شکل‌گیری اسکیزوفرنی می‌گردد. به علاوه یافته‌ها نشان داده است سروتونین نیز می‌تواند در ایجاد اسکیزوفرنی دخیل باشد، به‌ویژه از زمانی که دیده شده آنتاگونیست‌های توام سروتونین و دوپامین (نظیر کلوزاپین، ریسپریدون و سرتیندول) فعالیت پر قدرتی از نظر سروتونین دارند.

عوامل وراثتی:
مطالعات نشان داده‌اند اگر کسی عضو خانواده فرد دچار اسکیزوفرنی باشد، ممکن است به آن مبتلا شود و هر چه این نسبت بیشتر باشد به همان میزان احتمال ابتلا نیز بیشتر است.

 

درمان

۱) بستری کردن: هدف اصلی از بستری کردن شامل رسیدن به اهداف تشخیصی، درمان دارویی، ایجاد امنیت بیماران به دلیل افکار خودکشی یا آدمکشی و یا رفتارهایی که به وضوح نابسامان یا نامتناسب هستنداز طریق بستری کردن است که می‌توان ارتباط مناسبی بین بیمار و نظام‌های حمایت اجتماعی برقرار نمود. به علاوه پزشکان مسئولیت توانبخشی، سازگاری و آموزش در مورد اسکیزوفرنی را به بیمار وخانواده او، بر عهده دارند. بستری کردن کمک می‌کند تا فشارهای وارده بر بیمار کمتر شده و بتواند فعالیت‌های روزانه خود را سازماندهی کند. مدت زمان بستری شدن نیز به شدت بیماری و تسهیلات درمانی بستگی دارد

۲) دارودرمانی: اصولاً از آنتی سایکوتیک‌ها برای درمان اسکیزوفرنی استفاده می‌گردد. داروهای آنتی‌سایکوتیک عمده عبارتند از: آنتاگونیست‌های گیرنده دوپامین نظیر کلرپرومازین و هالوپریدول. و آنتی‌گونیست‌های توام سروتونین و دوپامین نظیر ریسپریدون و کلوزاپین.

۳) استفاده از روان‌جراحی: در گذشته از این روش برای بریدن قطعه پیشانی (لوبوتومی فرونتال) برای درمان اسکیزوفرنی استفاده می‌شد. البته استفاده از این روش نتایج متفاوتی به همراه داشت امروزه این روش را برای درمان اسکیزوفرنی خیلی موثر نمی‌دانند و بیشتر در محیط‌های آزمایشگاهی به طور محدود و در موارد شدید مورد استفاده قرار می‌دهند.


 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *